Tyr

Uß de Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
John Bauer: Tyr met dem Fenriswolef. 1911.

Tyr (uêjermanesch weddehäêjestellt: *Teiwaz, *Tiwaz) es ene Jott uss't jermanesch Mytholojie. Hä es de jott vamm Kreech, Hemmel on vamm Thing. Týr es ävve bluß senge ahlnordische Noam, em Ahlängelsch heesch e Tiw on en d'r Ahlhuhdütsche Sprooch vleech *Ziu. Sengem Noam noh woê dä Tyr fröher ene vell wichtijere Jott, ävve en de skandinavische Sagas spellt e kenge su jruße Rolle mieh.

Noam on Etymolojie[Ändere · der Quälltäx ändere]

Dä Noam Tyr kütt van de wedderhäêjestellte, proto-jermanesche Form *Teiwaz of *Tiwaz, wat wedderöm de seleve sproochliche Uêsprong wie angere indojermanische Jötte, z.B. dä römesche Jupiter odde dä jriechesche Zeus es. Hückzedaach es senge ahlnordische Noam ävve am bess bekannt. En de meeschte jermanesche Sprooche fengk me d'r Noam vüêallem em Dengsdaach (z.B. Ängelsch: Tuesday; noarwäjesch: Tirsdag, alemannesch: Zischtig). En d'r dütsche Sprooch kütt dä Noam van demm daach vamm Thing, demm jermanesche Vulksträvfe, woamet dä Tyr döck verbunge wood. Senge Noam heesch övvesätz esu vell wie "Jott" (vejlich et met lat. Deus of ahljr. Zeus).[1]

Tyr en et ahlnordesch Mytholojie[Ändere · der Quälltäx ändere]

Övve Tyr si Mutte es en d'r Edda net vell bekannt on och wer denn si fatte es, es net esu räêt jewiss. Et jitt Quelle, de saache, dat et dä Odin selefs es on dann jitt et wedderöm Verzällcher, en denne stond, dat et dä Hymir wöê.

Tyr un dä Fenriswolef[Ändere · der Quälltäx ändere]

En de nordische Sagas es dä Tyr vüêallem füê de Jeschiêt bekannt, woa e d'r Fenriswolef aan de lejendäre Faddem Gleipnir benge deet. Ävve doadorch verliêt dä Tyr legger seng Hank un daröm nennt mer'n och dä eenhängije Jott.

Loksasenna[Ändere · der Quälltäx ändere]

En de Lokasenna (dat es en Verzällche uss de Prosa-Edda van Snorri Sturluson), säät dä Loki, dat dä Tyr och en Fromminsch hätt, ävve et weed legger net jesaaht, wie dat jenau heesche deet). Grimms Köbes hätt en seng Boch zwar jeschrivve, dat demm Tyr seng Frou vleech de Jöttin Zisa es, ävve dat es net jenau jesechert.

Ragnarök[Ändere · der Quälltäx ändere]

Em Ragnarök (dat es dä Weltongejang en et jermanesch Mytholojie) bejähnt hä de jruße Honk Garmr on de zwej bränge seech dann och en enem blotije Kamp jäjeseggisch öm.[2]

Asteroid[Ändere · der Quälltäx ändere]

Asteroid (4092) Tyr es noa'm Jott benöämt.[3]

Quellen[Ändere · der Quälltäx ändere]

  • Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie (= Kröners Taschenausgabe. Band 368). 3., völlig überarbeitete Auflage. Kröner, Stuttgart 2006, ISBN 3-520-36803-X (Erstausgabe: 1984).
  • Arnulf Krause: Reclams Lexikon der germanischen Mythology und Heldensage. Philipp Reclam Jun., Stuttgart 2010, ISBN 978-3-15-010778-2.

Vewiese[Ändere · der Quälltäx ändere]

  1. Arnulf Krause (2010): Reclams Lexikon der germanischen Mythologie und Heldensage. Philipp Reclam jun. Stuttgart. S. 288.
  2. Rudolf Simek (2006): Lexikon der germanischen Mythologie. Kröner. Stuttgart. S.444-445.
  3. Minor Planet Center