Zum Inhalt springen

Klaaf:Bönn

Seiteninhalte werden in anderen Sprachen nicht unterstützt.
Ne neue Afschnet onge drahn!
Uß de Wikipedia

Wenn et he öm Bönnsche Vezäll jeht, dann donnisch ens jett dobei. Datt Histörsche hann isch ens für de Universität jeschrewwe on datt steht jezz bei deänne unger der Rubrik : Rheinisches Lexikon !bei UNILEBEN

Ene kleene bönnsche Vezäll vom Kurfürs ! Et wohr ens widde Maatdach en de Residenzstadt zo Bonn.Op alle Jasse on Stroße rond öm de ahle Maatplazz wohr ene Radau datt me et kaum glöwe konnt. De Buure woren usem Ömland jekomme öm wie emme der Krohm ze vekoofe. Se wohren all am brölle als wenn se Ping hätte. Do kunnt me Kappes, Schafuur on Ärpele senn. Lebendije Firkelsche dähten erömquicke on Ente wohren am schnaddere. Op ene Eck konnt me lebendije on duude Höhner koofe. Me konnt gestrickte Strömp on och jeschnitzte Holzlöffelle senn. Bozzeknöpp on Schnalle für de Kammesol. Kurtöm me konnt krieje wat me wollt. Medden drenn soß en Jroß, die däht Pött vekoofe. Se hatt sich newwe ene Kesselsflecker jesetz. Schon janz fröh am Morje wohr se all en de Stadt erenn jetrocke. Deswäje hatten die Männe an de Torwach alle Händ voll ze donn. Et durf inne jo keene dursch de Lappe jonn der singe Obulus odde söns en Affgabe bezahlen moht. Schon der Brassel met denne schluchije Beddele die von wigg her he noh Bonn kohme öm ene Beddelsching ze krije. Dat ging janz schön op de Nerwe. Do wohr et doch add schöne sisch die bonte Zijeune ze beluure die do met däm Danzbär anjekomme wohre. Für allem datt Döchtesche von dem Oberzijeune met denne glönije Öjelsche. Dat wohr vellesch e lecker Weech mit singe schwazze Löcksche on däm kuurte Röckelsche. Datt däm de Blus wigg opstond däht jo och kenne stüre. De Wachhaupmann an de Stadtpoorz hat de Oore vedrieht wie ene Fisch om drüje. He däht sisch opspelle wie de wichtiste Mann in Bonn. Dobei wohre doch nix anderes wie ene von denne Bonne Stadtsoldate die sisch en de Stadt jett newebei verdehne mohte, weil de Sold vom Kurfürs net usreiche däht für et Lewwe mit singe Frau on de velle Pänz die dehem eröm leefe. De Stadt däht hück em strahlende Sonnesching lööchte. De Stimmung wohr joot, on epah von denne fürnehme Herrschaffte die morjens ad op de Stroß wohre, lehte sisch en denne Wirtschafte rond öm de Maat et ierste Glas Warmbier odde Wing kredenze. Jottseidank hatt de Kurfürs schon für zwei Johr de Maatplatz flastere losse, domet et net emme esu alles voll Matsch on Dress wohr wenn et rähne däht. Apropos Kurfürs ! Der soß en singem Arbedszemme on däht sisch singe Papierkrohm beluure on hatt öwwehaup keen Loss irjendsjett ze maache. Die Hääre vom Hofrat hatten der janze Brassel schon zortiert on de Kurfürs moht normalewies nur noch ungerschriewe. Ope no wollt odde net. Äwwe de Zigge em Kurstaatekrohm wohren net esu einfach als datt me sisch keen Jedanke maache moht.

De Zigge wohren für janz Deutschland net einfach. Kaiser Karl 5. wohr jestorwe. On domet jing die Zick für die Habsburje zo End, weil er, Karl jo keene Sonn hatt. Die Wittelsbacher hatte add lang Stööz mem Kaiser jehatt, on dähten öwweläje op se sisch net met denne Östereicher jejen de deutsche Kaiser vebinge sollte. De Franzose on de Spanier hann dodröwwe nohjedach wie se de Einfluß vom deutsche Kaiser schwäsche konnte, on de Pole wohren wie emme am spekeliere, wie se en Östereich metmische konnte, on watt se dobei für ene Jewenn hatte. Met enem Wort: „Alles Dress“!

Von Frankreich kräsch de rheinische Kurstaat jo öndlisch ene Püngel Jeld, äwwe et däht fürre on hinge net reische für all datt watt de Kurfürs järn baue wollt.

Dobei hatte noch en de ejene Reihe Brassel met singem Ministe „Plettenberg“. Dä hatt sisch en janze Zick lang en de ejene Täsch bedehnt on wohr dann affjehaue öm beim Kaiser en de Deens zo tredde. Onsere Kurfürs laht de Stirn en fahle on wohr am simmeliere on am nohdenke. Do klopp et op emohl an de Düür on ene Diene em Livree kohm on säht janz führnehm:“Der geheime Rat, Freiherr von Mangis bittet Eure Durchlaucht um Gewährung einer Audienz zum Vortrage“! Normalewies hätte jo sare könne: „Loß en erenn komme“!, äwwe me däht jo schön führnehm spresche , dorömm sähte:“ Er mag kommen“! Dä Mangis wohr singe 1. Berater führ politische Krohm. Wie der erenn kohm, dähte sisch deef böcke on fing an, ene Breef vom Bayrische Kurfürs, dämm Brooder vom Clemens August, führ ze läse. Der Breef wohr net en Französisch odde Latein jeschrewwe, wie et domols üblisch wohr, sondern en Deutsch. Wämme datt hühre däht, konnt me sisch schibbele führ laache wie die sisch als Brööde ungeenande anredde dähte. „An Unseren liebwerten, treyen und geehrten Herren Bruder, Churfürsten und Herren vun Cöllen usw. zu Bonna! Ew. Lübden diene vürdersammst zur Nachricht, dass wir in Huldt Ewer gedenken, zumahlen die politische Constellatio sich dermaßen präsentieret, dass Wir Uns Ewer Hülfe zu getrosten gedenken.“ En däm Breef heß et dann wigge, datt me sisch dodropp vürbereite möht en „militärische Bereitschaft! Ze jonn. Äwwe me sollt sisch noch net en die Klopperei enmische, sondern affwaade watt köhm. Die Klüngelsbrööde dähte sisch fess op de Clemens August velosse, weil der jo ärsch vell zo sare hätt. Et wohr doch esu, datt der net nur en Bonn vell ze kamelle hat.

Ausser en Bonn wohr der och Kurfürs von Kölle, Münster, Paderborn, Osnabrück on Hildesheim on hat och noch Einfluß beim sujenannte „Deutsch-Orden“. Onsere Kurfürs däht sisch am Kopp krazte on öwwelechte ,watte dovon ze hahle hatt. Grad wollte den Freiherr von Mangis widde jonn losse, do säht der, datt der Breff noch wigge jing.

De Broode hätt dann noch vell spekeliert wie watt wie komme könnt on watt me donn on losse könnt. Janz am End kohmen dann noch ens esu führnehme Wörd wie zom Beispell: „ Indeme Wir Uns des besten von Euch versehen, hoffen Wir,dasz besste Gelingen und versehen Euch Unserer ganz besonderbare, brüderlichen Lieben und ebensolchiger Zuneigung um zu seyn Ewer Bruder und Churfürst Karl Albert zu München“! Onsere Clemens August däht sisch widde am Kopp krazze (viellesch hatte jo Lüüs), on dann lehte de Freiherr jenädisch jonn. Clemens jing an et Finster on däht sisch ens ömluure. Singe Bleck jing nohm Turm von de Kreuzberschkapell. Die Kapell hatte für kurtem ihrs baue losse. Jenau esu wie die schöne Allee, die von singem Residenzbau bis noh Poppelsdorf jing. Äwwe em Jeiste do soche noch vell mieh. Er wöhr doch esu järn ene staatse Krechshäär jeworde, doch als Pastuur durfe datt jo net senn. Singe Ühm, Joseph Clemens hatt och schwer dodran ze biesse jehatt net Soldat werde ze dürfe. Met de Jedanke hing onsere Kurfürs jezz bei dem Breef von singem Broode. Wenn et wirklisch zo enem Kreesch komme sollt, dann wohr et doch joot, datte domet anjefange hat de Stadt Bonn befestige zo losse. De Bürjerschaff hatt sisch zwar jewundert, wie et lossjing, äwwe et hätt sisch doch keene erlaub de Muul opzemache on ens ene hütere Häär jefroch wiesu on worömm datt jezz passiere daäht.

Jenau zo desellewe Zick stond de Hubäät, denn se all nur „Säusbäätes“ reefen met singem Vehzeuch op ene Weed am Venusberschhang. Wämme et jenau nohm, dann wohr et nett datt ejene Vee watt do eröm leef. Die Säu on Schoof jehüürhtem dem Kluuster em Engelthal, on er moht nur drop oppasse. Et Lewwe wohr janet esu schlääch wie me viellesch hätt denke könne. Dofür datte als Klosterschäfer arbeede däht, kresche für et Schoof 8 Stüber on für en Sau 15 Stüber als Luhn. Me konnt zwar net rich dovon wärde, äwwe me konnt doch Läwwe. Et joof jenoch andere denne et vell schlächter jing. Jede Daach dähte datt Veezeug dursch de Stadt eruss driewe on Owens widde zoröck. En singe Täsch hatte mieztens epar Stöckelche haade Kies on jett Bruut für ze käue. De Nonne jowten manschmol och en Fläsch von veschneddenem Klosterwing met. Me konnt et jedenfalls ushahle en de frische Luff on däht sisch net ärsch mööd maache. De Herr Kurfürs hatt wirklisch et drieße ! Hä leeht sisch en Kutsch komme on dann noh Poppelsdorf fahre. He an singem schöne Schloss wollte jett spaziere jonn on öwwe alles noch ens en Ruh nohdenke. Wie er dann do erömm leef, troofe op emohl op de Säusbäätes. Dem Bäätes fehlen bahl de Öjelsche usem Kopp wie op de feine Häär op en ankohm. Bis an dem Daach hatte noch nie de Kurfürs persönlich jesenn, on woß deswejen net wer do für im stond. De Bäätes trok janz flöck de Kapp vom Kopp on däht ene deefe Bückling maache. Me weeß jo nie wofür et joot eß, wämme sisch öndlisch benimmp Wie der feine Häär anfing op emohl met im, dem Säusbäätes ze spresche, do wohre äwwe ärsch platt. „Seid ihr hier des Grundes Nutzer mit Eurem Vieh?“ frochte der führnehme Mann.

„Enä. Ich benn de Klosterhirt Hubertus, äwwe all saren se Bäätes für mich, on datt Vee jehührt dem Kloster Engelthal Euer Hochwohljeboren“, säht de Bäätes on wohr emme noch deef jeböck. De Kurfürs dach an die Soldaten die wohl demnex nüdisch wohre on däht frore: “ Hat er nicht gut Laune sich als Soldat einzuschreiben“? De Säusbäätes däht nur wild mem Kopp schöddele on säht: „Halten zu Gnaden leewe Häär,isch ben doch net vedösch. Wer soll dann op datt Vee oppasse wenn isch kapott jonn? Die hühren doch nur op misch! „Wenn er aber Soldat würde, hätte er aber regelmäßig seinen nicht geringen Sold, seine feste Kleidung, Schuhwerk und reichlich gute Nahrung und Branntwein wie er mag. Außerdem könne er ferne Lande sehen und für sein Ergehen sorge dann der Kriegsherr !“sagte unsere Durchlaucht mild gestimmt. „Siehe auch ich bin ein Hirte und lebe nicht schlecht davon meinen Dienst für unser Land zu versehen.“ säht de Kurfürs Däm Bäätes blevv de Muul opstonn. Er konnt et kaum glööwe watte do jehührt hatt. Datt watt der feine Häär am Lievv anhatt ,konnt me doch net met oppasse op Schoof on Säu verdehne!! Leeve Häär säht de Bäätes, nodem er sisch der vürnehme Mann noch ens jenau beluurt hat, wenn isch Üsch esu beluure on die Montuur, dann möht Ühr äwwe unheimlisch vell Säu hann. Odde ? Onsere Kurfürs konnt sisch für Laache kaum enkrieje wie er datt hühre däht. Jezz hätte däm Bäätes janz hösch jesaht wer er dann eijentlisch wöhr. Onserem leewe Bäätes wurd et opemohl janz fies flau em Maare wejen däm watte grad jesaht hatt. Hoffentlisch jitt datt keene Brassel! Denn met de Obrischkeit konnt me doch net einfach esu redde wie me wollt on wie enem de Schnüss jewaasse es. Flöck de Kapp widde vom Kopp on deef jeböck wollte sisch beim Kurfürs entschuldije. Doch der hatt sisch ad längs ömjedrieht on jing laut laachend noh singe Kutsch. Do sitt me widdde: GRUUSSE LÜCK – GRUUSSE SORJE

                                      Kleene  Lück            -    kleene Sorje

Beginne eine Diskussion über Bönn

Eine Diskussion beginnen